Nhiều chủ doanh nghiệp mới bị phạt không phải vì trốn thuế, mà vì không biết mình phải kê khai gì và khi nào. Bài viết này liệt kê rõ các loại thuế một doanh nghiệp mới thành lập phải quan tâm, thời hạn quan trọng, và những lỗi khiến bạn mất tiền oan.
Doanh nghiệp mới phải nộp những loại thuế nào
Lệ phí môn bài
Là khoản nộp hằng năm dựa trên vốn điều lệ. Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp có vốn điều lệ trên 10 tỷ đồng nộp 3 triệu đồng/năm, từ 10 tỷ trở xuống nộp 2 triệu đồng/năm. Điểm quan trọng: doanh nghiệp mới thành lập được miễn lệ phí môn bài năm đầu tiên. Nhưng vẫn phải nộp tờ khai lệ phí môn bài đúng hạn dù được miễn tiền.
Thuế giá trị gia tăng (GTGT)
Phát sinh khi bán hàng hóa, dịch vụ. Phần lớn doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu trừ, kê khai theo tháng hoặc quý tùy doanh thu. Bản chất là bạn thu hộ Nhà nước phần thuế trên giá bán, rồi được trừ đi phần thuế đầu vào hợp lệ, nộp phần chênh lệch.
Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)
Đánh trên phần lợi nhuận. Thuế suất phổ thông là 20%. Nếu kinh doanh chưa có lãi thì chưa phát sinh số thuế phải nộp, nhưng vẫn phải quyết toán và kê khai đầy đủ. Một số lĩnh vực và địa bàn có ưu đãi thuế suất riêng.
Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)
Khi trả lương cho người lao động đến ngưỡng chịu thuế, doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ và nộp thay. Ngay cả khi chưa phát sinh thuế phải nộp, doanh nghiệp vẫn có nghĩa vụ kê khai theo quy định.
Những mốc thời gian không được quên
Ngay sau khi thành lập, doanh nghiệp cần đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, mở tài khoản ngân hàng và đăng ký chữ ký số. Hóa đơn điện tử hiện là bắt buộc theo quy định về hóa đơn, chứng từ. Tờ khai lệ phí môn bài phải nộp theo thời hạn quy định của năm thành lập. Các kỳ kê khai GTGT, TNCN theo tháng hoặc quý đều có hạn cuối cụ thể; nộp muộn dù chỉ một ngày cũng có thể bị phạt.
Ví dụ thực tế
Một công ty dịch vụ mới thành lập nghĩ rằng “chưa có doanh thu thì chưa phải làm gì”. Ba tháng sau họ nhận thông báo phạt vì không nộp tờ khai thuế GTGT các kỳ dù số thuế bằng 0. Đây là lỗi rất phổ biến: nghĩa vụ kê khai tồn tại độc lập với việc có phát sinh doanh thu hay không. Sau khi được hướng dẫn nộp bổ sung và thiết lập lịch kê khai định kỳ, họ không còn tái phạm.
Sai lầm thường gặp và cách khắc phục
Nghĩ chưa có doanh thu thì khỏi kê khai. Sai. Phải nộp tờ khai kể cả khi số phát sinh bằng 0. Khắc phục: lập lịch nhắc các kỳ kê khai ngay từ tháng đầu.
Không xuất hóa đơn hoặc dùng hóa đơn sai quy định. Dẫn tới bị loại chi phí và phạt. Khắc phục: đăng ký hóa đơn điện tử hợp lệ trước khi bán hàng.
Gom chi phí không có chứng từ hợp lệ. Khoản chi thiếu hóa đơn, hợp đồng, chứng từ thanh toán sẽ bị loại khi tính thuế TNDN. Khắc phục: lưu đủ chứng từ cho mọi khoản chi ngay từ đầu.
Nhầm miễn lệ phí môn bài là khỏi nộp tờ khai. Được miễn tiền năm đầu không có nghĩa khỏi nộp tờ khai. Khắc phục: vẫn nộp tờ khai đúng hạn.
Các bước hành động
- Đăng ký chữ ký số và hóa đơn điện tử ngay sau khi có mã số thuế.
- Nộp tờ khai lệ phí môn bài đúng hạn dù được miễn tiền năm đầu.
- Xác định kỳ kê khai GTGT theo tháng hay quý phù hợp doanh thu.
- Lập lịch nhắc hạn cho từng loại tờ khai định kỳ.
- Lưu đầy đủ hóa đơn, hợp đồng, chứng từ thanh toán cho mọi giao dịch.
- Bố trí người phụ trách kế toán hoặc thuê dịch vụ ngay từ tháng đầu.
Kết luận
Chi phí lớn nhất của doanh nghiệp mới thường không phải tiền thuế, mà là tiền phạt do chậm hoặc sai kê khai. Bước tiếp theo: lập ngay một bảng theo dõi các mốc kê khai của doanh nghiệp bạn cho ba tháng tới và giao người phụ trách rõ ràng.
Câu hỏi thường gặp
Chưa phát sinh doanh thu có phải nộp tờ khai không?
Có. Nghĩa vụ kê khai độc lập với doanh thu. Không nộp tờ khai dù số bằng 0 vẫn có thể bị xử phạt.
Doanh nghiệp mới được miễn thuế gì?
Được miễn lệ phí môn bài năm đầu thành lập theo quy định hiện hành. Các loại thuế khác kê khai và nộp theo phát sinh thực tế.
Nên tự làm kế toán hay thuê dịch vụ?
Nếu chưa có nghiệp vụ kế toán vững, thuê dịch vụ trong giai đoạn đầu thường an toàn và rẻ hơn so với chi phí sửa sai và tiền phạt.
Kê khai thuế GTGT theo tháng hay theo quý?
Tùy mức doanh thu theo quy định. Doanh nghiệp mới thường bắt đầu kê khai theo quý; nên xác định ngay từ đầu để tránh sai kỳ.
Nguồn tham khảo
Luật Quản lý thuế 2019; các quy định hiện hành về lệ phí môn bài và về hóa đơn, chứng từ; Tổng cục Thuế. Mức thu và thời hạn cụ thể cần đối chiếu văn bản pháp luật hiệu lực tại thời điểm thực hiện.